با بزرگ ترین کتاب زبان فارسی آشنا شوید

با بزرگ ترین کتاب زبان فارسی آشنا شوید

دوشنبه ۱۴ مرداد ۱۳۹۸
ارسال شده در:
۰ دیدگاه ها

عضو هیئت مدیره انجمن ویراس داران با اشاره به سیر تکامل فرهنگ های زبان فارسی از گذشته تا امروز گفت: لغتنامه دهخدا به طور مطلق مشهورترین فرهنگ زبان فارسی در بین تمام ایرانیان و بزرگ ترین کتاب زبان فارسی است.

بهروز صفرزاده در خصوص تاریخچه فرهنگ نویسی در شبه قاره و تاثیر آن بر تمدن های باستانی  گفت: «فرهنگ نویسی بعد از اسلام با نام لغت فورس اسدی متولد شد که معروف ترین لغت نامه قدیمی فارسی است و به اواسط قرن پنجم هجری باز می گردد.»

این متخصص فرهنگ نویسی که در برنامه "از پارسی تا فارسی" سخن می گفت، با اشاره به نامگذاری فرهنگ لغات اسدی طوسی گفت: «لغت به معنای زبان و فورس به مفهوم فارسی است که به زبان ایرانیان معنا می شود. محتوای این کتاب حاوی واژه های خاص و کهن فارسی است و بیشتر کاربرد شعری دارد؛ ولی نامگذاری این کتاب به زبان عربی است.»

صفرزاده یادآور شد: «فرهنگ بعدی به قرن هفتم باز می گردد و بعد از آن بلای خانمان سوز مغول ایجاد می شود تا دوران صفوی که فارسی به عنوان زبان رسمی دربار هند انتخاب شد و دوره شکوفایی فرهنگ نویسی فارسی را رقم زد. آن زمان هند شاعر نواز بود و بیش از ۴۰۰ هزار شاعر فارسی زبان به شبه قاره کوچ کردند.»

وی فرهنگ برهان قاطع را مشهور ترین نوع لغت نامه نویسی در اواسط قرن ۱۱ هجری دانست و افزود: «این فرهنگ به همت دکتر معین تصحیح و به چاپ رسید و همچنان مورد استفاده محققان قرار می گیرد.»

صفرزاده افزود: «بعدها به لغت نامه استاد علی اکبر دهخدا می رسیم که بزرگ ترین کتاب زبان فارسی است که ابتدا در قالب جزواتی توسط دهخدا منتشر شد و اینگونه نبود که یکباره بخش زیادی از فرهنگ چاپ شود.»

مولف لغتنامه دهخدا با بیان اینکه فرهنگ دهخدا تا حدود دو سال بعد از پیروزی انقلاب کامل شد، افزود: «باز هم تاکید می کنم لغتنامه دهخدا بزرگ ترین کتاب زبان فارسی است.»

صفرزاده به رادیو گفت وگو گفت: «لغتنامه دهخدا به طور مطلق مشهور ترین فرهنگ زبان فارسی در بین تمام ایرانیان است و روزی نیست که محققان از لغتنامه دهخدا استفاده نکنند.»

وی افزود: «موسسه لغتنامه دهخدا چند سال قبل در قالب CD نیز این اثر را عرضه کرد؛ اما متاسفانه کاری غیر قانونی نیز صورت گرفت و آن را در فضای مجازی قرار دادند که با پیگیری های مجموعه جلوی این کار گرفته شد.»

صفرزاده همچنین با ذکر ویژگی هایی از فرهنگ معین اظهار کرد: «فرهنگ نویسان قدیم کاری به هویت دستوری واژه نداشتند و اولین فرهنگی که به این مهم پرداخت، ناظم الاطبا و فرهنگ نظام بود که هیچ یک به خوبی فرهنگ دکتر معین نیست.»

همچنین در ادامه برنامه سید حمید حسنی، پژوهشگر ارشد گروه واژه گزینی فرهنگستان، وظیفه فرهنگ لغت را توصیف زبان عنوان کرد و گفت: «در گذشته فرهنگ نویسان واژه هایی که سخت و کاربرد کمتری داشتند را استفاده می کردند. به عنوان مثال در یک فرهنگ لغت با قدمت ۱۰۰۰ ساله ایرانی، واژگانی که بیشتر مناسب کار شعرا بود، جمع آوری می شد و شاعر می توانست برای قافیه شعری از این فرهنگ بهره گیرد.»

این پژوهشگر و فرهنگ نویس ادامه داد: «شیوه فرهنگ نگاری رفته رفته تحول و بسط پیدا کرد و عامه مردم نیز از فرهنگ لغت استفاده کردند.»

حسنی افزود: «فرهنگ دو معنای اصلی دارد؛ یکی مجموعه آداب و سنن و رسوم اجتماعی و مترادف با کالچر –انگلیسی- است ولی در گذشته به معنای واژه نامه کاربرد نداشته. به عنوان مثال از قرون سوم و چهارم بجای فرهنگ از واژه لغت استفاده می کردند و کم کم از اوایل دوران صفوی، کتابی که واژگان را تعریف می کند، با نام فرهنگ نامیده شد.»

این پیکره نگار ادامه داد: «در هندوستان - به عنوان قلمرو بزرگی از زبان فارسی- ، فرهنگ به معنای امروزی تدوین شد و کم کم واژگانی ملموس و دم دستی تر در واژه نامه ها درج شد و نام فرهنگ بر آن نهادند؛ چراکه حامل بار فرهنگی با خود بود و اینگونه بود که نام فرهنگ به جای واژه نامه اطلاق شد.»